Vorst van min acht: water, tocht en geen lamp
De derde week van januari gaf de eerste echte vorst sinds ik kippen heb: zes nachten onder nul, de koudste min acht volgens de thermometer aan de schuur. Ik was er zenuwachtiger over dan de kippen. Een kip met een gezond verenpak zit onder haar veren bij een lichaamstemperatuur van rond de 41 graden en isoleert zichzelf uitstekend, zolang ze droog zit en er geen tocht door haar veren blaast. Dat laatste is het hele winterbeleid in één zin: droog, tochtvrij, en toch geventileerd.
Het hok heeft een ventilatiespleet bovenaan onder het dak, aan de kant waar de wind het minst vandaan komt. Die blijft open, ook bij vorst, omdat drie kippen een nacht lang vocht uitademen en dat vocht anders op het dak condenseert en op hen terugdruipt. Een nat verenpak bij min acht is wel gevaarlijk. De kieren onderaan en bij de deur heb ik met strookjes rubber dichtgemaakt zodat er geen koude stroom langs de stok gaat. Op de bodem ligt in de winter een dikkere laag houtkrullen, een goede tien centimeter.
Het water was de echte klus. De drinkbak in de ren was elke ochtend een blok ijs en halverwege de ochtend opnieuw bevroren. Ik ben gaan werken met twee bakken die ik om zeven uur, om twaalf uur en om vier uur verwisselde, de ene gevuld met lauw water, de andere ontdooid in de keuken. Een bak op een opstaande rand van drie bakstenen vriest iets langzamer dan een bak op de grond, en een zwarte rubberen bak die in de zon staat vriest aanzienlijk langzamer dan een plastic witte. Een verwarmd drinkbakje heb ik niet, want er loopt geen stroom naar de ren en ik wil er geen kabel heen trekken.
Diezelfde reden, plus het brandgevaar in een houten hok vol droge krullen, is waarom er geen warmtelamp hangt. De kippen hebben hem niet nodig; wat ze nodig hebben is extra energie, dus kregen ze in deze week ’s avonds een handje graan erbij, dat langzaam verteert en hen de nacht door helpt. De kammen heb ik bij de twee met de grootste kam dun ingesmeerd met vaseline tegen bevriezen van de punten. Dat ging goed, al vond geen van beiden het leuk. Wat misging: een ei dat ’s middags in het nest lag en pas de volgende ochtend geraapt werd, was gebarsten door het bevriezen. Twee keer per dag rapen dus, ook in januari. Eieren waren er trouwens weinig, vijf in die week, en dat is normaal.